Hooi zul je bedoelen

Er is een boek Boeren. Avonturen op het land. Was een tentoonstelling in het Fotomuseum in Den Haag. Ik heb het, ik weet niet meer hoe ik eraan kom. Ik snap wel dat ik het heb want er staan twee teksten van mij in. Ik kan me niet heugen of daar toestemming voor gevraagd is, en of ik er geld voor gekregen heb. Ik zie in het colofon dat Kees ’t Hart verantwoordelijk is voor de tekstfragmenten. Toen ik net een update aan het installeren was, zag ik het liggen, en pakte het erbij, zulke updates duren altijd langer dan je wilt. Een fragment: “De stier is nog niet weg, zonder het beest zou het hier doods zijn. Hij kost niks: een paar handen hoor, zo nu en dan een paar scheppen krachtvoer, een emmer water.” Een paar handen hoor? Hooi, zullen ze bedoelen, er is iets misgegaan tijdens het overtikken van de tekst. In allerlei voorwoorden en inleidingen wordt iedereen omstandig bedankt. Behalve de schrijvers van wie tekst gebruikt is. En dan ook nog ‘hoor’ schrijven in plaats van ‘hooi’, terwijl dat in het boek Juni prima en correct geschreven staat.

Het is een nogal fout boek. Het zijn boeren en boerinnen die je in Man bijt hond zag of heel vroeger in een programma als Paradijsvogels. Boeren om te lachen en meewarig over te doen. Nostalgie, heimwee, verleden tijd, voorbij, voorbij, voorgoed voorbij. Fout. Verkeerd. Ophouden daarmee. Het is vast een heel duur boek want het staat dus vol met foto’s, ook kleurenfoto’s. En teksten van Chris Stoop, Franca Treur, Jan van Mersbergen, Geert Mak, Frank Westerman, Hylke Speerstra, Johan Andreas dèr Mouw, Hendrik Marsman. Alleen de dierenfoto’s zijn mooi, prachtig soms, er staat bijvoorbeeld een foto in van een schaap van Hans van der Meer. Maar koeien, paarden of schapen zijn geen boeren die avonturen beleven op het land. Dieren zijn dieren, die zijn altijd hetzelfde, in 1921, 1954 en in 2015. Die hebben geen last van heimwee, nostalgie of voorgoed voorbij. Godnogaantoe, altijd die ouwe, gegroefde boerenkoppen, de boerin die met haar klompen aan een tukje doet bij de geit, de foto die daarvan gemaakt is, heeft als titel “Rust”. En ja hoor: blauwe overalls aan de waslijn, opbollend in de wind (op de afbeelding een detail daaruit, gemaakt door Ed van der Elsken). Nee, nee, nee. Ophouden daarmee, maak eens een fotoboek van jonge boeren op een enorme John Deere of Deutz, moderne boeren die midden in het leven staan, die gewoon hun vak uitoefenen. Dit fotoboek – inclusief de teksten – is een belediging voor alle boeren in Nederland.

3 thoughts on “Hooi zul je bedoelen”

  1. Dit fotoboek is ongetwijfeld bedoeld als verkoopsucces. En dan kies je vooral plaatjes die het gemiddelde publiek verwacht: nostalgisch en kunstzinnig. Zoals jij je woorden soms naar je hand zet… zo doet de fotograaf dat met de beelden. Maar ik ben het met je eens dat het een heel fout boek over het boerenleven van nu is. Persoonlijk spreekt een New Holland mij trouwens meer aan als stoere tractor dan een John Deere, maar dat terzijde.
    Maar wat let je om zelf, samen met een fotograaf, een nieuw fotoboek te maken over de moderne boer? Als jij aangeeft waar de focus moet liggen, dan kan een goede fotograaf dat wel vertalen naar een boek zoals jij bedoelt. En dan zorg je zelf voor de tekst: van jezelf (nieuw of bestaand werk) of van anderen, door jou uitgekozen. Er is vast wel een uitgever die daar brood in ziet.
    Ken je Boerenbloed van Kees Kooman (zie mijn boekenblog). Dat gaat over moderne boeren. Er staan zwart-wit foto’s in (niet echt kunstwerkjes, als illustratie, het is geen fotoboek). Maar niet elke moderne boer zal met blij zijn met zijn kritische blik op deze zaak.

    Like

  2. Ach… Ed van der Elsken. Ook alweer meer dan 25 jaar dood. En zijn fotoboek ‘Amsterdam!’ lijkt wel in alle boekwinkels van Amsterdam te liggen. Hier in mijn boekenkast ligt het ook, de derde druk uit 2014. Prachtige foto´s, die de hier en daar bij mij opkomende nostalgische gevoelens ver overstijgen.

    Het boek ´Boeren. Avonturen op het land´ had ik graag ingekeken, maar in geen van de boekwinkels waar ik vanmiddag was lag het. Ik begrijp je ergernis, zowel die over de slordigheid in de tekst, het negeren van de auteurs als het om een dankwoord gaat, de nostalgie om de nostalgie.
    Inderdaad, dieren zijn dieren, die doen niet aan nostalgie etc. Maar bij Ed van der Elsken gaat het op de eerste grote foto na het titelblad al fout. Daar kunnen de dieren, in dit geval paarden, niets aan doen. Die worden door de bereden politie getraind tegen stadslawaai. De mannen spelen lustig op trompetten en een trommel en er zijn een paar onduidelijke vast veel lawaai makende toestellen te zien. Eén paard ligt op de grond. Heft het een wond in de flank of beeld ik mij dat in? Arme dieren….

    Ik zit niet te wachten op een fotoboek over het hedendaagse boerenbedrijf. Hoe mooi een foto van vuur ook kan zijn, als het om een in brand staande megastal staat waardoor dieren nog jammerlijker aan hun einde komen dan in een slachthuis – zoals gisteren weer eens 1000 varkens in Erp – kan ik daar niet van genieten. Ik word ook niet blij van foto’s van zeugen met biggetjes die hun kont niet kunnen keren in hun kale behuizing. Koeien, die nooit buiten komen. Met dieren wordt maar gedaan.
    Zaterdag was ik in het Stedelijk Museum van Den Bosch, waar ik onder andere de nieuwe aanwinst van Atelier NL ‘Uit de klei getrokken:Noordoostpolder’ bekeken heb. Daar behoorde ook eens serie boerenportretten toe. Geen doorgroefde koppen, gewoon leuke mensen met hun producten. Een boer met bloemen, een boerin met een bloemkool of zoiets. En dan toch weer een boer met koeien. Het mooiste portret: een bloedmooie jongen (vind ik) met een lief biggetje onder zijn arm geklemd. Daar gaan we weer, de nieuwe nostalgie in wording…….

    Like

    1. Nog een dit ter aanvulling: ik ben niet boos op de boeren. Integendeel. Veel boeren zouden anders willen, weet ik. Het ligt allemaal veel complexer. Wellicht iets om over na te denken in plaats van de nostalgie, ook die in wording a la Boer zoekt Vrouw, te laten zegevieren.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s